Іздестіру формасы

Жастар саясаты

Дата размещения: 26.08.2017 - 1:18
Дата последнего обновления: 25.06.2019 - 11:40

Жастар саясаты саласындағы анықтамалық ақпарат


Негізгі көрсеткіштер

2018 жылы жастар саны (14-29 жас) 3 900 834 адамды немесе халықтың жалпы санының 21,5% құрады (2017 жылмен салыстырғанда жастар санының 93 559 адамға азайғаны байқалады), оның ішінде қалада 2 204,8 мың адам (56,5%) және ауылда 1 696,0 мың адам (43,5%) тұрады.

2019 жылғы І тоқсанда жұмыссыз жастар саны 83,7 мың адамды құрады (2018 жылғы І тоқсанда - 83,8 мың адам).

2019 жылдың І тоқсанында жастар арасындағы жұмыссыздық 3,9% деңгейінде қалыптасты (2018 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 0,1% төмендеді). Өңірлік бөліністе жұмыссыздықтың жоғары деңгейі Алматы қаласында – 6,4%, Қарағанды облысында – 4,7%, Нұр-сұлтан қаласында – 4,5%, Түркістан облысында – 4,5% және Қызылорда облысында – 4,2% байқалады.

NEET жастардың үлесі 2019 жылдың І тоқсанында 7,6% құрады (2018 жылдың І тоқсаны – 8,9%, 2018 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 1,3% төмендеді). Өңірлік бөліністе NEET жастар үлесінің жоғары деңгейі Алматы облысында – 11,8%, Қарағанды облысында – 11,6%, Түркістан облысында – 10,5% және Шымкент қаласында – 8,8% байқалады.

2018 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 2019 жылдың сәуір айында жастарға қатысты жасалған құқық бұзушылықтар саны 34,3% артты (2019 жылдың сәуір айында – 22 357, 2018 жылдың сәуір айында-16 648).

2019 жылдың сәуір айындағы жағдай бойынша жастар арасындағы суицидтер саны – 224 құрады, ал бұл көрсеткіш 2018 жылдың сәуір айында – 183 құрады, яғни 22,4% өсті.

Институционалдық даму

Барлық өңірлерде:

- Жастар ресурстық орталықтары – 209.

- Барлық деңгейдегі әкімдер жанындағы Жастар ісі жөніндегі кеңестер – 218.  

- Жастар ісі жөніндегі комитеттер – 897.

- Жастар ұйымдары – 596 жұмыс атқарады.

Орталық деңгейде:

- ҚР Президенті жанындағы жастар саясаты жөніндегі кеңес.

- ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі жанындағы жастар ұйымдарын дамыту жөніндегі үйлестіру кеңесі әрекет етеді.

Жол карталары және жоспарлар

1)  «Қазақстан 2020: болашаққа жол» мемлекеттік жастар саясатының 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары (екінші кезең – 2016 – 2020 жылдар).

2)  Премьер-Министрдің тапсырмасы бойынша әкімдіктер мемлекеттік-жеке серіктестік тетігін белсенді енгізе отырып, қалалар мен ауылдардағы бос уақыт инфрақұрылымын қалыптастыру мақсатында Жастардың бос уақытын ұйымдастыру бойынша 2017-2020 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары бекітілді.

2) 2018 жылы Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Министрлік мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, Түркістан облысы мен Шымкент қаласының жастарымен жұмыс жөніндегі 2018-2019 жылдарға арналған кешенді іс-шаралар жоспарын әзірлеп, ҚР Премьер-Министрінің орынбасары бекітті.

Бұл жоспар 4 бағыт (денсаулық және спорт; құқық бұзушылықтың және девиантты мінез-құлықтың алдын алу; жұмыспен қамту; әскери-патриоттық тәрбиені дамыту) бойынша 30 іс-шараны қамтиды.

3) 18-29 жас аралығындағы NEET жастарды, оның ішінде 2018 жылғы түлектерді жұмыспен қамту және әлеуметтендіруді қамтамасыз ету жөніндегі жол картасы.

Жол картасы 6 бағыт (кәсіптік бағдар беру жұмысы; Кәсіптік оқыту; жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету; жастар кәсіпкерлігін дамыту; жастарды әлеуметтендіру; ұйымдастыру-әдістемелік іс-шаралар) бойынша 30  іс-шараны қамтиды.

4) Мемлекет басшысының 2019 жылды - Жастар жылы деп жариялау бастамасын орындау үшін Министрлік Жастар жылын өткізу бойынша жол картасын әзірлеп, бекітті.

Жол картасы 89 тармақтан тұрады.

4 блок (тірек іс-шаралар, жаңа бастамалар, ҮЕҰ гранттық қолдау, мемлекеттік органдардың іс-шаралары) және бес бағыт (жастарды тұрғын үймен қамтамасыз ету; жастарды жұмыспен қамту; білім беруді және волонтерлікті дамыту; жастардың әлеуметтік белсенділігін дамыту; жас отбасын, денсаулықты және әлеуметтік инклюзивтілікті қолдау) көзделген.

Халықаралық жастар ынтымақтастығы

Халықаралық жастар ынтымақтастығы шеңберінде Министрлік 12 елмен (Украина, Тәжікстан, Қырғызстан, Әзербайжан, Беларусь, Сауд Арабиясы Корольдігі, Грузия, Катар, Германия Федеративтік Республикасы, Египет, Иордан Хашимит Корольдігі, Сербия) екі жақты келісімдер жасады.

Қазақстанның жастар ұйымдары 3 халықаралық ұйымның мүшесі болып табылады:

1) ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің Жастар ісі жөніндегі кеңесі;

2) Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің жастар кеңестері (АӨСШК);

3) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы (ШЫҰ).

Министрлік халықаралық жастар ынтымақтастығы аясында бірқатар іс-шаралар, атап айтқанда Шанхай ынтымақтастық ұйымының жастар форумын, Түркі Кеңесінің Халықаралық жазғы лагерін, Түркі кеңесі мемлекеттерінің жастар форумын, ТМД қатысушы мемлекеттердің жастар форумын, «Жастарға инвестициялар» халықаралық конференциясын өткізді.

2018 жылдың қыркүйек айында Сербия мен Қазақстан жастары мәселелері жөніндегі уәкілетті орган арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.

Жастар жобалары мен бағдарламалары

«Жасыл ел»

2018 жылы «Жасыл ел» жобасы бойынша жетім, жұмыссыз және басқа санаттағы 24 мыңнан астам жастар бар.

Анықтама ретінде: 2016 жылы-18 мың, 2015 жылы – 24 мыңнан астам, 2014 жылы – 12 мыңнан астам.

2005 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін «Жасыл ел» жалпыұлттық бастамасына 200 мыңнан астам жастар қатысты.

2017 жылы «Жасыл ел» жауынгерлерінің еңбекақысына қосымша ақы мөлшері екі есеге артып, 35 394 теңгені құрады.

Анықтама ретінде: Орташа жалақы 45 мың теңгені құрады. Нұр-сұлтан қаласында балалар 90-100 мың теңгеге дейін, өңірлерде 65 мың теңгеге дейін алды, бұл «Самұрық-Қазына» ұлттық компанияларында тағылымдамадан өтушілерге ұсынатын жалақы деңгейінде.

«Жасыл ел» жобасын іске асырудың тиімділігін арттыру мақсатында 2017 жылдан бастап жастар еңбек жасақтарын дамытуға (еңбекақыға қосымша ақы, киім-кешек тігу) 895 375 мың теңге мөлшерінде қаражат өңірлерге трансферттермен берілді.

«Дипломмен-ауылға!»

ҚР Ұлттық экономика министрлігінің деректері бойынша «Дипломмен ауылға» жобасын іске асыру кезеңінде 60 мыңнан астам маман 15,3 млрд.теңге сомасына көтерме жәрдемақы алды, ал 27,5 мыңнан астам маман тұрғын үй сатып алу немесе салу үшін 70,6 млрд. теңге сомасында бюджеттік кредиттер алды.

Анықтама ретінде: салалар бойынша келген мамандардың жалпы санынан білім беру саласына 42 745 адам (71,2%), денсаулық сақтау саласына – 12 705 (21,2%), мәдениет саласына – 1 604 (2,7%), спорт саласына – 863 (1,4%), әлеуметтік қамсыздандыруға – 483 (0,8%) және агроөнеркәсіп кешеніне – 1 665 (2,8%) адам тартылды.

Соңғы жылдары жобаны іске асыру үшін республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаттың оң динамикасы байқалады –  2016  жылы бюджеттік кредит беруге 8,6 млрд.теңге, 2017 жылы – 11,0 млрд. теңге, 2018 жылы - 13,6 млрд. теңге бөлінді.

«Мәңгілік ел жастары – индустрияға» (Серпін) жобасы

Қазіргі уақытта «Серпін» жобасы бойынша 26 ЖОО-да 16 472 адам білім алуда. Оқыту педагогикалық, техникалық және ауыл шаруашылығы мамандықтары бойынша жүргізіледі.

2018 жылы университеттерде «Серпін 2050» бағдарламасы бойынша оқуға 5089 грант бөлінді. 2017 жылмен салыстырғанда бұл 1376 грантқа артық. Студенттерге 350-ден астам мамандық ұсынылды, оның ішінде 195-техникалық, 91-педагогикалық және 64-ауыл шаруашылығына грант бөлінді.

Қазіргі уақытта жоба бойынша 37 колледжде 2 276 адам білім алуда.

Бағдарлама 14 облысты қамтиды, оның 9-ы қабылдаушы, ал 5-і жіберуші өңірлер болып табылады. Қазақстанда 15 мыңға жуық жас 2018 жылы «Серпін 2050» бағдарламасына қатысуға қабылданды.

2019 жылға арналған негізгі жобалар

Министрліктің қызметі аясында 56 іс-шараны іске асыру көзделген, оның 29-ы Жастар жылы аясында жоспарланған. 4 іс-шараны Мемлекет басшысының қатысуымен өткізу жоспарланып отыр.

Анықтама ретінде: Қазақстан-Ресей жастар ынтымақтастығы форумын өткізу; «ZEREN 2019» республикалық білім беру жастар лагерін өткізу; Шымкент қаласында еңбек жастарының форумын өткізу; ҚР Президенті жанындағы жастар саясаты жөніндегі кеңестің кеңейтілген отырысы.

Мемлекеттік тапсырма аясында Жастар саясаты саласында 4 әлеуметтік зерттеу, сондай-ақ жыл сайынғы «Қазақстан жастары» ұлттық баяндамасын дайындау жоспарланған.

Жастар жылы аясындағы негізгі жобалар мен іс-шаралар:

Жастар жылын өткізу бойынша жол картасы шеңберінде 4 блок (тірек іс-шаралар, жаңа бастамалар, ҮЕҰ гранттық қолдау, мемлекеттік органдардың іс-шаралары) және бес бағыт көзделген:

Бірінші. Жастарды, оның ішінде жұмыс істейтіндерді тұрғын үймен қамтамасыз ету.  Жұмыс істейтін жастар (жас мамандар) үшін жыл сайын үш қалаға (Нұр-сұлтан, Алматы, Шымкент) кемінде бір мың жалдамалы пәтер салу жоспарлануда.

Екінші. Жастарды еңбекпен қамту. «Жас кәсіпкер» бағдарламасын әзірлеу, жас кәсіпкерлерді қолдау, оқыту, жаңа бизнес жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік гранттар ұсыну қарастырылған. 

Үшінші. Білім беру мен волонтерлікті дамыту. «Жас маман» бағдарламасын әзірлеу көзделген.

Барлық жоғары оқу орындары мен колледждерді Ашық университет жобасына қосу.

Іргелі және қолданбалы зерттеулерді гранттық қаржыландыруды жылына 3 миллиард теңгеге ұлғайту.

Қайырымдылық қызметпен белсенді айналысатын студенттер үшін стипендияны 30%-ға арттыру.

Төртінші. Жастардың әлеуметтік белсенділігін дамыту.

«Жасыл Ел» қозғалысы негізінде «Жасыл қала - Жасыл ауыл» жалпыұлттық жобасын іске асыру көзделген.

Құрылыс компанияларында Студенттік құрылыс отрядтары үшін квота бөлу.

2025 жылға дейін әскери-патриоттық тәрбие беру бағдарламасын әзірлеу және басқалар.

Бесінші. Жас отбасын, денсаулықты және әлеуметтік инклюзивтілікті қолдау. Өңірлік жастар чемпионаттары мен студенттік универсиадаларды өткізу тәжірибесін жаңарту жоспарлануда.

2019 жылға арналған негізгі міндеттер

1)  Жастар ресурстық орталықтарын жастарға қызмет көрсету орталықтарына айналдыру;

2)  Жастарға мейірімді мекен «Жастарды дамыту индексін енгізу»;

3) «Қазақстан жастары 2019» ұлттық баяндамасын дайындау;

4)  жастар туралы ақпараттық ресурстар қызметін автоматтандыру;

5)  NEET жастар үлесін төмендету;

6)  халықаралық рейтингтерде Қазақстан жастарының жағдайын жақсарту;

7)  «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының ақшалай сыйақы мөлшерін 1 млн. теңгеге дейін ұлғайту мүмкіндігін қарау;

Гранттық қаржыландыру

Ағымдағы жылы мемлекеттік жастар және отбасы саясатын іске асыруға 49 гранттық жоба (жастар саясаты – 31 грант, отбасылық саясат – 18 грант) көзделген.

Жастар жылын өткізу бойынша жол картасы аясында 3 млрд. теңге сомасына 24 грант бөлінді.